Euthanasie, de procedure en de wet voor patiënten

Euthanasie bij psychische aandoeningen: de wet en de praktijk

Euthanasie bij mensen met een psychische aandoening is in Nederland mogelijk, maar de weg ernaartoe is vaak complex. De wet stelt strikte zorgvuldigheidseisen en in de praktijk gelden er aanvullende stappen, zoals een beoordeling door een psychiater en een SCEN-arts.

Op deze pagina lees je hoe de procedure verloopt, welke wetten en richtlijnen gelden en wat dit betekent voor patiënten, naasten en professionals.

1. De Wet

Sinds 2002 geldt de Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (WtL).
Artsen zijn niet strafbaar als zij voldoen aan de zes zorgvuldigheidseisen:

1. Het verzoek van de patiënt is vrijwillig en weloverwogen.
2. Er is sprake van uitzichtloos en ondraaglijk lijden.
3. De patiënt is volledig voorgelicht over de situatie en vooruitzichten.
4. Arts en patiënt zijn samen tot de overtuiging gekomen dat er geen redelijke andere oplossing is.
5. Ten minste één onafhankelijke arts is geraadpleegd (meestal een SCEN-arts).
6. De uitvoering is medisch zorgvuldig.

De wet maakt géén onderscheid tussen lichamelijke en psychische aandoeningen.

2. Extra eisen bij psychische aandoeningen

Bij een psychische aandoening gelden aanvullende stappen:

• Altijd een second opinion door een psychiater, die wilsbekwaamheid en behandelmogelijkheden beoordeelt.
• Naast de onafhankelijke arts (SCEN-arts).
• De zorgvuldigheidseis over “geen redelijke behandelopties meer” is vaak het moeilijkst.

3. De procedure in stappen

Een euthanasieprocedure verloopt meestal als volgt:

1. Verzoek van patiënt – bespreekbaar maken bij arts of andere hulpverlener.
2. Eerste beoordeling – arts bekijkt of aan voorwaarden voldaan kan worden.
3. Second opinion psychiater – beoordeling wilsbekwaamheid en diagnose.
4. SCEN-arts – toetst of de eerste vier zorgvuldigheidseisen zijn nageleefd.
5. Uitvoering – toediening door arts (injectie of drankje), soms in bijzijn van naasten.
6. Toetsing achteraf – Regionale Toetsingscommissie Euthanasie (RTE) beoordeelt of zorgvuldig is gehandeld.

4. Belangrijke aandachtspunten

• Tweesporenbeleid: behandeling en euthanasie mogen naast elkaar besproken worden.
• Wachttijden: bij Expertisecentrum Euthanasie vaak > 2,5 jaar.
• Shared decision making: arts én patiënt beslissen samen over redelijkheid van behandelopties.
• Orgaandonatie: soms mogelijk in combinatie met euthanasie.

5. Meer informatie

• Lees de Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek (WtL)
• Lees de Euthanasiecode (RTE)
• Lees de Richtlijn levensbeëindiging bij psychische aandoeningen (NVvP)

Download hier de uitgebreide versie als PDF.